STOCK BUBBLES

Słowniczek pojęć giełdowych

Krótkie objaśnienia słów, którymi mówi rynek. Po jednym–dwóch zdaniach, a gdzie ma to sens — odnośnik do strony, na której pojęcie pracuje.

Akcja

Akcja
Papier wartościowy oznaczający udział w kapitale spółki. Daje prawo do części zysku i głos na walnym zgromadzeniu.
Kapitalizacja
Cena akcji razy ich liczba — ile rynek płaci za całą spółkę. To nie pieniądze w jej kasie, lecz miara przy dzisiejszej cenie. Na tej stronie
Obrót
Wartość pieniężna akcji, które w danym czasie zmieniły właściciela. Mierzy uwagę, nie cenę: ten sam ruch waży więcej przy wysokim obrocie. Na tej stronie
Pierwsza oferta publiczna
Spółka po raz pierwszy sprzedaje akcje szerokiemu gronu i wchodzi na giełdę. Na tej stronie
Dywidenda
Wypłata części zysku akcjonariuszom. W dniu odcięcia cena spada dokładnie o wypłaconą kwotę — to nie utrata wartości. Na tej stronie
Podział akcji
Jedna akcja dzieli się na kilka. Spółka warta jest tyle samo; rośnie tylko liczba papierów, a cena spada w tej samej proporcji. Na tej stronie

Cena

Otwarcie i zamknięcie
Cena pierwszej i ostatniej transakcji sesji. Stopy dzienne liczy się od zamknięcia do zamknięcia.
Zakres dnia
Najwyższa i najniższa cena dnia. To, gdzie w tym zakresie wypadło zamknięcie, mówi, która strona miała przewagę.
Zakres roczny
Maksimum i minimum ostatnich 252 sesji. Te same dwa procent to co innego przy dołku roku, a co innego przy szczycie. Na tej stronie
Zmienność
Jak mocno waha się cena. Mierzy amplitudę, nie kierunek: akcja spadająca i rosnąca mogą być równie zmienne.
Płynność
Jak łatwo kupić lub sprzedać papier, nie ruszając jego ceny. Gdy jest cienka, nawet małe zlecenie wyraźnie przesuwa notowanie. Na tej stronie
Spread
Różnica między najlepszą ofertą kupna a sprzedaży. To niewidoczny koszt transakcji, rosnący wraz ze spadkiem płynności.

Rynek

Indeks
Jedna liczba oddająca wspólny ruch wybranej grupy papierów. Sam indeks nie jest przedmiotem obrotu; są nim fundusze i kontrakty, które za nim podążają.
Sesja
Godziny, w których giełda kojarzy zlecenia. Poza nimi cena się nie tworzy, a zlecenia czekają. Na tej stronie
Skrócona sesja
Dzień, w którym giełda zamyka się wcześniej, zwykle w przeddzień święta. Obrót wyraźnie spada. Na tej stronie
Giełda
Rynek regulowany, na którym zlecenia kupna i sprzedaży kojarzone są według reguł. Tu rodzi się cena — i dlatego dane należą do samej giełdy. Na tej stronie
Broker
Firma z zezwoleniem nadzoru, która niesie zlecenie inwestora na giełdę. Inaczej handlować się nie da. Na tej stronie
Rozrachunek
Przekazanie papierów i pieniędzy po transakcji. Na tureckim rynku akcji kończy się dwa dni robocze po zawarciu.

Borsa İstanbul

Pay Piyasası — rynek akcji
Rynek, na którym na Borsa İstanbul notowane są akcje. Składa się z rynku głównego, gwiazdowego i rynków niższych.
BAP — rynek instrumentów dłużnych
Handluje się tu obligacjami skarbowymi, bonami i długiem korporacyjnym. Przez ten rynek idą też operacje repo.
KMTP — rynek metali szlachetnych i kamieni
Handluje się tu złotem, srebrem, platyną i diamentami. Złoto sprowadzane do Türkiye zgłasza się giełdzie przez ten rynek.
VIOP — rynek terminowy
Handluje się tu kontraktami terminowymi i opcjami na indeksy, akcje, waluty i towary. Kontrakty są lewarowane: depozyt to niewielka część ich wielkości.
SPK — Rada Rynków Kapitałowych
Nadzorca tureckiego rynku kapitałowego. To ona wydaje brokerom zezwolenia; kto nie figuruje w jej rejestrze, nie może nim być. Na tej stronie
KAP — platforma informacyjna
Oficjalna platforma, na której tureckie spółki giełdowe publikują komunikaty. Sprawozdania i istotne zdarzenia trafiają tu najpierw.

Częste pytania

Czym różni się kapitalizacja od obrotu?
Kapitalizacja to dzisiejsza cena całej spółki: cena akcji razy ich liczba. Obrót to wartość papierów, które w danym czasie zmieniły właściciela. Jedno mierzy wielkość, drugie uwagę danego dnia.
Czy akcja na szczycie roku jest droga?
Nie. Zakres pokazuje, gdzie akcja stoi wobec własnej przeszłości, a nie czy warta jest swojej ceny. Rosnąca spółka potrafi miesiącami stać przy szczycie, kurcząca się — latami przy dołku.
Dlaczego cena spada przy wypłacie dywidendy?
Pieniądze wychodzą ze spółki do akcjonariusza, więc spółka warta jest dokładnie tyle mniej. Nic nie przepada: wartość przeszła z akcji w gotówkę.
Dlaczego danych giełdowych nie można publikować za darmo?
Cena rodzi się w systemie transakcyjnym giełdy i należy do niej. Aby pokazać ją na stronie, potrzebna jest umowa o rozpowszechnianiu danych z giełdą — nawet dla danych opóźnionych o piętnaście minut.