Słowniczek pojęć giełdowych
Krótkie objaśnienia słów, którymi mówi rynek. Po jednym–dwóch zdaniach, a gdzie ma to sens — odnośnik do strony, na której pojęcie pracuje.
Akcja
- Kapitalizacja
- Cena akcji razy ich liczba — ile rynek płaci za całą spółkę. To nie pieniądze w jej kasie, lecz miara przy dzisiejszej cenie. Na tej stronie →
- Obrót
- Wartość pieniężna akcji, które w danym czasie zmieniły właściciela. Mierzy uwagę, nie cenę: ten sam ruch waży więcej przy wysokim obrocie. Na tej stronie →
- Pierwsza oferta publiczna
- Spółka po raz pierwszy sprzedaje akcje szerokiemu gronu i wchodzi na giełdę. Na tej stronie →
- Dywidenda
- Wypłata części zysku akcjonariuszom. W dniu odcięcia cena spada dokładnie o wypłaconą kwotę — to nie utrata wartości. Na tej stronie →
- Podział akcji
- Jedna akcja dzieli się na kilka. Spółka warta jest tyle samo; rośnie tylko liczba papierów, a cena spada w tej samej proporcji. Na tej stronie →
Cena
- Otwarcie i zamknięcie
- Cena pierwszej i ostatniej transakcji sesji. Stopy dzienne liczy się od zamknięcia do zamknięcia.
- Zakres dnia
- Najwyższa i najniższa cena dnia. To, gdzie w tym zakresie wypadło zamknięcie, mówi, która strona miała przewagę.
- Zakres roczny
- Maksimum i minimum ostatnich 252 sesji. Te same dwa procent to co innego przy dołku roku, a co innego przy szczycie. Na tej stronie →
- Zmienność
- Jak mocno waha się cena. Mierzy amplitudę, nie kierunek: akcja spadająca i rosnąca mogą być równie zmienne.
- Płynność
- Jak łatwo kupić lub sprzedać papier, nie ruszając jego ceny. Gdy jest cienka, nawet małe zlecenie wyraźnie przesuwa notowanie. Na tej stronie →
- Spread
- Różnica między najlepszą ofertą kupna a sprzedaży. To niewidoczny koszt transakcji, rosnący wraz ze spadkiem płynności.
Rynek
- Indeks
- Jedna liczba oddająca wspólny ruch wybranej grupy papierów. Sam indeks nie jest przedmiotem obrotu; są nim fundusze i kontrakty, które za nim podążają.
- Sesja
- Godziny, w których giełda kojarzy zlecenia. Poza nimi cena się nie tworzy, a zlecenia czekają. Na tej stronie →
- Skrócona sesja
- Dzień, w którym giełda zamyka się wcześniej, zwykle w przeddzień święta. Obrót wyraźnie spada. Na tej stronie →
- Giełda
- Rynek regulowany, na którym zlecenia kupna i sprzedaży kojarzone są według reguł. Tu rodzi się cena — i dlatego dane należą do samej giełdy. Na tej stronie →
- Broker
- Firma z zezwoleniem nadzoru, która niesie zlecenie inwestora na giełdę. Inaczej handlować się nie da. Na tej stronie →
- Rozrachunek
- Przekazanie papierów i pieniędzy po transakcji. Na tureckim rynku akcji kończy się dwa dni robocze po zawarciu.
Borsa İstanbul
- Pay Piyasası — rynek akcji
- Rynek, na którym na Borsa İstanbul notowane są akcje. Składa się z rynku głównego, gwiazdowego i rynków niższych.
- BAP — rynek instrumentów dłużnych
- Handluje się tu obligacjami skarbowymi, bonami i długiem korporacyjnym. Przez ten rynek idą też operacje repo.
- KMTP — rynek metali szlachetnych i kamieni
- Handluje się tu złotem, srebrem, platyną i diamentami. Złoto sprowadzane do Türkiye zgłasza się giełdzie przez ten rynek.
- VIOP — rynek terminowy
- Handluje się tu kontraktami terminowymi i opcjami na indeksy, akcje, waluty i towary. Kontrakty są lewarowane: depozyt to niewielka część ich wielkości.
- SPK — Rada Rynków Kapitałowych
- Nadzorca tureckiego rynku kapitałowego. To ona wydaje brokerom zezwolenia; kto nie figuruje w jej rejestrze, nie może nim być. Na tej stronie →
- KAP — platforma informacyjna
- Oficjalna platforma, na której tureckie spółki giełdowe publikują komunikaty. Sprawozdania i istotne zdarzenia trafiają tu najpierw.
Częste pytania
- Czym różni się kapitalizacja od obrotu?
- Kapitalizacja to dzisiejsza cena całej spółki: cena akcji razy ich liczba. Obrót to wartość papierów, które w danym czasie zmieniły właściciela. Jedno mierzy wielkość, drugie uwagę danego dnia.
- Czy akcja na szczycie roku jest droga?
- Nie. Zakres pokazuje, gdzie akcja stoi wobec własnej przeszłości, a nie czy warta jest swojej ceny. Rosnąca spółka potrafi miesiącami stać przy szczycie, kurcząca się — latami przy dołku.
- Dlaczego cena spada przy wypłacie dywidendy?
- Pieniądze wychodzą ze spółki do akcjonariusza, więc spółka warta jest dokładnie tyle mniej. Nic nie przepada: wartość przeszła z akcji w gotówkę.
- Dlaczego danych giełdowych nie można publikować za darmo?
- Cena rodzi się w systemie transakcyjnym giełdy i należy do niej. Aby pokazać ją na stronie, potrzebna jest umowa o rozpowszechnianiu danych z giełdą — nawet dla danych opóźnionych o piętnaście minut.