واژهنامه اصطلاحات بورس
توضیح کوتاه واژههایی که بازار با آنها سخن میگوید. هر کدام یک تا دو جمله، و هرجا بهجا باشد پیوندی به صفحهای از همین سایت که مفهوم در آن کار میکند.
سهم
- ارزش بازار
- قیمت سهم ضرب در شمار سهام — آنچه بازار برای کل شرکت میپردازد. پول درون صندوق شرکت نیست، سنجهای است به قیمت امروز. در این سایت →
- حجم معاملات
- ارزش ریالی سهامی که در یک بازه دستبهدست شده است. اندازه توجه است نه قیمت: یک حرکت با حجم بالا وزن بیشتری دارد. در این سایت →
- عرضه اولیه
- شرکت برای نخستین بار سهامش را به عموم میفروشد و در بورس معامله میشود. در این سایت →
- سود نقدی
- پرداختی از سود به سهامداران. در روز مجمع قیمت دقیقاً به اندازه مبلغ پرداختی میافتد — این کاهش ارزش نیست. در این سایت →
- تجزیه سهم
- یک سهم به چند سهم تقسیم میشود. ارزش شرکت همان میماند؛ تنها شمار سهام بالا میرود و قیمت به همان نسبت پایین میآید. در این سایت →
قیمت
- بازگشایی و بستهشدن
- قیمت نخستین و آخرین معامله جلسه. بازده روزانه از بستهشدن تا بستهشدن سنجیده میشود.
- بازه روز
- بالاترین و پایینترین قیمت روز. جای قیمت پایانی در این بازه نشان میدهد کدام سو دست بالا را داشته است.
- بازه یکساله
- بیشترین و کمترین قیمت ۲۵۲ روز معاملاتی گذشته. همان دو درصد برای سهمی در کف سال و سهمی در سقف، دو رویداد متفاوت است. در این سایت →
- نوسان
- اینکه قیمت چقدر بالا و پایین میرود. دامنه را میسنجد نه جهت را: سهم نزولی و صعودی هر دو میتوانند پرنوسان باشند.
- نقدشوندگی
- آسانی خرید یا فروش یک سهم بدون جابهجا کردن قیمتش. آنجا که کم است، حتی سفارشی کوچک قیمت را آشکارا جابهجا میکند. در این سایت →
- شکاف قیمت
- فاصله میان بهترین قیمت خرید و بهترین قیمت فروش. هزینه پنهان معامله است و با کم شدن نقدشوندگی بازتر میشود.
بازار
- شاخص
- یک عدد برای حرکت مشترک گروهی برگزیده از سهام. خودِ شاخص معامله نمیشود؛ صندوقها و قراردادهایی که دنبالش هستند معامله میشوند.
- جلسه معاملاتی
- ساعاتی که بورس سفارشها را با هم منطبق میکند. بیرون از آن قیمتی شکل نمیگیرد و سفارشها منتظر میمانند. در این سایت →
- روز نیمهکاره
- روزی که بورس زودتر بسته میشود، بیشتر در آستانه تعطیلات رسمی. حجم بهروشنی پایین میآید. در این سایت →
- بورس
- بازار سازمانیافتهای که سفارشهای خرید و فروش در آن بر پایه قاعده منطبق میشوند. قیمت اینجا زاده میشود — و به همین سبب داده هم از آنِ خود بورس است. در این سایت →
- کارگزار
- شرکتی دارای مجوز نهاد ناظر که سفارش سرمایهگذار را به بورس میبرد. جز از این راه معامله ممکن نیست. در این سایت →
- تسویه
- ردوبدل شدن سهم و پول پس از معامله. در بازار سهام ترکیه دو روز کاری پس از معامله کامل میشود.
بورس استانبول
- Pay Piyasası — بازار سهام
- بازاری که سهام در بورس استانبول در آن معامله میشود. از بازار اصلی، بازار ستاره و بازارهای فرعی ساخته شده است.
- BAP — بازار ابزارهای بدهی
- اوراق دولتی، اسناد خزانه و بدهی شرکتی در آن خرید و فروش میشود. معاملات ریپو نیز از همینجا میگذرد.
- KMTP — بازار فلزات گرانبها و سنگها
- طلا، نقره، پلاتین و الماس در آن معامله میشود. طلای واردشده به ترکیه از راه همین بازار به بورس اعلام میشود.
- VIOP — بازار مشتقه
- قراردادهای آتی و اختیار بر شاخص، سهم، ارز و کالا در آن معامله میشود. قراردادها اهرمیاند: وجه تضمین بخش کوچکی از اندازه قرارداد است.
- SPK — شورای بازار سرمایه
- نهاد ناظر بازار سرمایه ترکیه. مجوز کارگزاران را همو میدهد؛ شرکتی که در سامانه ثبت او نباشد حق کارگزاری ندارد. در این سایت →
- KAP — سامانه افشای عمومی
- سامانه رسمی که شرکتهای بورسی ترکیه اطلاعیههایشان را در آن منتشر میکنند. صورتهای مالی و رویدادهای بااهمیت نخست اینجا میآیند.
پرسشهای پرتکرار
- تفاوت ارزش بازار با حجم معاملات چیست؟
- ارزش بازار قیمت امروز کل شرکت است: قیمت سهم ضرب در شمار سهام. حجم معاملات ارزش سهامی است که در یک بازه دستبهدست شده. یکی اندازه را میسنجد و دیگری توجه آن روز را.
- اگر سهمی در سقف سال باشد یعنی گران است؟
- نه. بازه نشان میدهد سهم نسبت به گذشته خودش کجاست، نه اینکه ارزش قیمتش را دارد یا نه. شرکتی رو به رشد ممکن است ماهها در سقف بماند و شرکتی رو به افول سالها در کف.
- چرا با پرداخت سود نقدی قیمت میافتد؟
- پول از شرکت بیرون میرود و به سهامدار میرسد، پس شرکت دقیقاً به همان اندازه کمارزشتر میشود. چیزی از دست نمیرود: ارزش از سهم به نقد رفته است.
- چرا هر کسی نمیتواند داده بورس را رایگان منتشر کند؟
- قیمت درون سامانه معاملاتی خودِ بورس زاده میشود و از آنِ اوست. نمایش آن در یک سایت قرارداد انتشار داده با بورس میخواهد — حتی برای داده با پانزده دقیقه تأخیر.