Piyasa değeri ile işlem hacmi arasındaki fark nedir?

Piyasa değeri şirketin tamamının o günkü fiyatıdır: hisse fiyatı çarpı pay sayısı. İşlem hacmi ise belirli bir sürede el değiştiren payların tutarıdır. Biri şirketin büyüklüğünü, diğeri o gün ona gösterilen ilgiyi ölçer.

Bir hisse yıllık zirvesinde ise pahalı mıdır?

Hayır. Yıllık aralık hissenin kendi geçmişine göre nerede durduğunu gösterir, değerli olup olmadığını değil. Yükselen bir şirket aylarca zirvede kalabilir, düşen bir şirket yıllarca dipte.

Temettü dağıtıldığında fiyat neden düşer?

Dağıtılan para şirketten çıkıp pay sahibine geçtiği için şirketin değeri o kadar azalır. Bu bir kayıp değildir: para hisseden nakde geçmiştir.

Borsa verilerini neden herkes ücretsiz yayınlayamıyor?

Fiyat borsanın kendi işlem sisteminde doğar ve ona aittir. Bir sitede gösterebilmek için borsayla veri yayın sözleşmesi gerekir — on beş dakika gecikmeli veri için bile.

Borsa terimleri sözlüğü

Borsada geçen sözlerin kısa karşılıkları. Her biri bir-iki cümle, ve mümkün olduğunda sitede o kavramın işlediği sayfaya bağlanır.

Hisse

Hisse senedi: Bir şirketin sermayesindeki payı gösteren menkul kıymet. Sahibine kârdan pay ve genel kurulda oy hakkı verir.
Piyasa değeri: Hisse fiyatının toplam pay sayısıyla çarpımı — piyasanın şirketin tamamına biçtiği fiyat. Şirketin kasasındaki para değil, o günkü fiyata göre bir ölçüdür. Sitede →
İşlem hacmi: Belirli bir sürede el değiştiren hisselerin parasal tutarı. Fiyatın değil, ilginin ölçüsüdür: aynı fiyat, yüksek hacimle daha güvenilirdir. Sitede →
Halka arz: Bir şirketin paylarını ilk kez halka satması ve borsada işlem görmeye başlaması. Sitede →
Temettü: Şirketin kârından pay sahiplerine dağıttığı tutar. Dağıtım günü fiyat, dağıtılan tutar kadar düşer — bu bir değer kaybı değildir. Sitede →
Pay bölünmesi: Bir payın birden çok paya bölünmesi. Şirketin değeri değişmez, yalnızca pay sayısı artar ve fiyat aynı oranda düşer. Sitede →

Fiyat

Açılış ve kapanış: Seansın ilk ve son işleminin fiyatı. Günlük getiriler kapanıştan kapanışa hesaplanır.
Günlük aralık: Gün içinde görülen en yüksek ve en düşük fiyat. Kapanışın bu aralığın neresinde olduğu, gün boyunca alıcının mı satıcının mı baskın olduğunu gösterir.
Yıllık aralık: Son 252 işlem gününün en yüksek ve en düşük fiyatı. Aynı yüzde iki, yıl dibindeki bir hissede ve zirvedeki bir hissede aynı olay değildir. Sitede →
Volatilite: Fiyatın ne kadar oynadığı. Yönü değil, genliği ölçer: düşen bir hisse de yükselen bir hisse de yüksek volatiliteye sahip olabilir.
Likidite: Bir hissenin fiyatını fazla bozmadan alınıp satılabilme kolaylığı. Düşük likiditede küçük bir emir bile fiyatı belirgin biçimde oynatır. Sitede →
Makas: En iyi alış ile en iyi satış fiyatı arasındaki fark. İşlemin görünmeyen maliyetidir ve likidite düştükçe açılır.

Piyasa

Endeks: Seçilmiş bir grup hissenin ortak hareketini tek sayıyla gösteren ölçü. Kendisi alınıp satılmaz; onu izleyen fonlar ve türev sözleşmeler alınıp satılır.
Seans: Borsanın emir eşleştirdiği zaman aralığı. Seans dışında fiyat oluşmaz, emirler bekler. Sitede →
Yarım gün: Borsanın normalden erken kapandığı gün. Genellikle resmî tatillerin öncesine denk gelir ve hacim belirgin biçimde düşer. Sitede →
Borsa: Alıcı ve satıcının emirlerinin kurallara göre eşleştirildiği düzenlenmiş piyasa. Fiyat burada doğar — bu yüzden veri de borsanın kendisine aittir. Sitede →
Aracı kurum: Yatırımcının emrini borsaya ileten, düzenleyiciden yetki almış şirket. Borsada işlem yapmak yalnızca aracı kurum üzerinden mümkündür. Sitede →
Takas: İşlemden sonra payın ve paranın el değiştirmesi. Türkiye'de pay piyasasında takas işlem gününden iki iş günü sonra tamamlanır.

Borsa İstanbul

Pay Piyasası: Borsa İstanbul'da hisse senetlerinin işlem gördüğü piyasa. Ana pazar, yıldız pazar ve alt pazarlardan oluşur.
BAP — Borçlanma Araçları Piyasası: Devlet tahvili, hazine bonosu ve özel sektör borçlanma araçlarının alınıp satıldığı piyasa. Repo işlemleri de burada yapılır.
KMTP — Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası: Altın, gümüş, platin ve elmasın işlem gördüğü piyasa. Türkiye'ye ithal edilen altının borsaya bildirilmesi de bu piyasa üzerinden yürür.
VIOP — Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası: Endeks, hisse, döviz ve emtia üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı piyasa. Sözleşmeler kaldıraçlıdır: teminat, sözleşme büyüklüğünün küçük bir bölümüdür.
SPK — Sermaye Piyasası Kurulu: Türkiye'de sermaye piyasasını düzenleyen ve denetleyen kurum. Aracı kurumlara yetkiyi o verir; sicilinde yer almayan bir kuruluş aracılık yapamaz. Sitede →
KAP — Kamuyu Aydınlatma Platformu: Borsada işlem gören şirketlerin bildirimlerini yayımladığı resmî platform. Finansal tablolar, önemli olaylar ve pay değişiklikleri önce buraya düşer.

Sık sorulanlar

Piyasa değeri ile işlem hacmi arasındaki fark nedir?: Piyasa değeri şirketin tamamının o günkü fiyatıdır: hisse fiyatı çarpı pay sayısı. İşlem hacmi ise belirli bir sürede el değiştiren payların tutarıdır. Biri şirketin büyüklüğünü, diğeri o gün ona gösterilen ilgiyi ölçer.
Bir hisse yıllık zirvesinde ise pahalı mıdır?: Hayır. Yıllık aralık hissenin kendi geçmişine göre nerede durduğunu gösterir, değerli olup olmadığını değil. Yükselen bir şirket aylarca zirvede kalabilir, düşen bir şirket yıllarca dipte.
Temettü dağıtıldığında fiyat neden düşer?: Dağıtılan para şirketten çıkıp pay sahibine geçtiği için şirketin değeri o kadar azalır. Bu bir kayıp değildir: para hisseden nakde geçmiştir.
Borsa verilerini neden herkes ücretsiz yayınlayamıyor?: Fiyat borsanın kendi işlem sisteminde doğar ve ona aittir. Bir sitede gösterebilmek için borsayla veri yayın sözleşmesi gerekir — on beş dakika gecikmeli veri için bile.